Bộ sưu tập của học giả Hoàng Xuân Việt về môn “học làm Người”

Bộ sưu tập của học giả Hoàng Xuân Việt về môn “học làm Người”

Giáo dục Góc học tập Sự kiện trong tuần Văn hóa Xã hội

Những cái lạ trong bộ sưu tập “Những nhân vật thế kỷ và Những dấu ấn lịch sử nhân loại qua hình ảnh, chữ ký, bút tích”.

Trên 50 năm nghiên cứu, biên soạn sách và hoạt động giảng dạy, quảng bá môn “học làm Người”, học giả Hoàng Xuân Việt để tâm sưu tầm và lưu trữ một khối tư liệu quỷ về nhiều lĩnh vực khác nhau từ cổ chí kim, từ Đông sang Tây.

Sơ lược về bộ sưu tập

Khối tư liệu “gia bảo” này ngày một đầy thêm khiến ông nảy ra ý định tổ chức thành bộ sưu tập độc đáo “Những nhân vật thế kỷ và những dấu ấn lịch sử nhân loại qua hình ảnh, chữ ký, bút tích” dưới dạng “từ điển hình ảnh”, ông nói rõ hơn ý định của mình: “Thời đại ngày nay, người ta có xu hướng nghiêng về các loại hình văn hóa nghe nhìn nhiều hơn là xem, đọc. Bộ sưu tập của tôi sẽ đáp ứng nhu cầu có tính xu thế đó, song vẫn không làm mất đi dấu ấn của loại hình văn hóa đọc. Vì nguồn tư liệu sử dụng chủ yếu cho bộ sưu tập này phần lớn được rút ra từ các ấn phẩm sách, báo đủ loại”.

Bộ sưu tập của học giả Hoàng Xuân Việt về môn “học làm Người” - Ảnh 1

Bộ sưu tập chứa đựng trên 1.000 hình ảnh kèm theo chữ ký, bút tích của các nhân vật nổi tiếng thế giới qua mọi thời đại (bao gồm cả những nhân vật tích cực và tiêu cực). Xa xưa nhất là Nữ hoàng huyền thoại của xứ Ai Cập Cléopatre, mới mẻ nhất là nhà tỉ phú trẻ tuổi, năng động và đầy tham vọng của nước Mỹ Bill Gate. Với tính chất của một “từ điển hình ảnh”, bộ sưu tập đã mang đến một ấn tượng toàn thể về diễn biến các sự kiện chính trị – xã hội, văn hoá trọng đại, những nhân vật tiêu biểu của thế kỷ qua các thời kỳ phát triển, những khoảnh khắc lịch sử đi vào ký ức nhân loại thông qua ngôn ngữ hình ảnh minh họa sinh động và giàu tính biểu tượng.

Những cái độc đáo ở bộ sưu tập này là: “dùng điểm biểu hiện diện” (nhân vật lịch sử phản ánh nội dung thế kỷ); cho thấy tính kết dính giữa các sự kiện thông qua hình ảnh các nhân vật lịch sử có liên quan; tính chất trọng đại của một khoảnh khắc lịch sử (một chữ ký có thể làm thay đổi cả cục diện thế giới); chữ ký chỉ là một ký hiệu cá nhân nhưng hình như đường nét của nó có khi phản ánh trung thực số phận một đời người. Giới âm nhạc không xa lạ gì với Mozart nhưng chắc chắn ít ai được thấy chữ ký “kỳ cục” của thiên tài âm nhạc người Áo này.

Chúng ta thừa hưởng ở môi trường xung quanh nguồn sống thiên nhiên bao la vô tận và phẫn nộ chống lại những hành động tàn phá môi sinh, song có khi lại chưa hề biết đến công việc thầm lặng nhưng cao cả của những người như nhà hải dương học đã quá cố Jacques – Yves Cousteau. Nhân loại chứng kiến biết bao biến động diễn ra trong thế kỷ XX đầy sóng gió, thậm chí còn đứng trước nguy cơ hủy diệt… để chúng ta biết căm thù chế độ phát xít Hitler bạo tàn, và để chúng ta nghiêng mình nhớ ơn cống hiến to lớn của những nhà Cách mạng vô sản thời đại mình như V. I. Lénine. Sau đây là một vài trích đoạn từ bộ sưu tập độc đáo đó.

Néron và Hitler

Néron (37-68 sau CN): bạo chúa số một thời La Mã cổ đại. Tương truyền có thú tính thích lấy ngọn lửa thiêu người làm ánh sáng cho các bữa yến tiệc linh đình. Giết nhà hiền triết Séneque-thầy mình, và không từ cả mạng sống của mẹ. Bức chân dung đặc tả rõ nét cá tính bạo chúa của Néron, biểu tượng cho cái ác mọi thời đại. Adolf Hitler (1889- 1945): hai mươi thế kỷ sau, nhân loại chứng kiến một kiểu “hiện hình” của Néron. “Độc tài”, “phát xít kiểu Hitler” trở thành những tính từ được sử dụng phổ biến ngay từ thời Đệ nhị thế chiến- cuộc chiến tranh thảm khóc trong lịch sử thế giới hiện đại do chính nhà độc tài người Đức xướng lĩnh. Y đã hạ lệnh lùng và sát hại 6 triệu người Do Thái.Bộ sưu tập của học giả Hoàng Xuân Việt về môn “học làm Người” - Ảnh 2

Y giết cả tùy tùng, tướng lĩnh thân cận do bản tính đa nghi của mình. “Trước lúc tự tử là lối 15 giờ ngày 30.4.1945, Hitler cùng cận thần Fuhrer (kẻ đã xây hầm địa đạo làm sào huyệt cuối cùng cho tập đoàn Hiler) làm toàn những việc gây nghi ngờ lẫn nhau trong nội bộ. Chẳng hạn, Furer thì hay tổ chức dạ vũ, tiệc tùng. Còn Hitler thì tặng cho người thân, trong đó có Borman-cận thần mà Hitler cho là trung tín nhất, món quà “không còn món nào khác hơn nữa” đó là những gói thuốc độc để biểu lộ quyết tâm đồng sinh tử” (trích chú thích trong bộ sưu tập Hoàng Xuân Việt). 

Wolfgang A. Mozart (1756- 1791)

Thần đồng âm nhạc của nhân loại. Mẫu mực siêu hứng của nhạc sĩ Thánh nhạc. Sinh tại Salzbourg, thuộc Vienne, Áo. Mới 4 tuổi đã biết sáng tác nhạc. Năm 6 tuổi được gia đình cho đi lưu diễn âm nhạc ở Munich, Vienne, và ở cả cung đình, với ngón đàn Clavecin (đàn có phím như dương cầm) xuất sắc. Năm 12 tuổi, Mozart soạn vở nhạc kịch đầu tiên, xuất bản 4 nhạc phẩm đầu tiên tại Paris và từ lúc đó cùng gia đình đi trình diễn nhạc ở nhiều nơi, sang cả Pháp và Anh. Năm 1780, khi trình diễn thành công Idomeneo, Mozart được Hoàng đế Joseph II ban cho bổng lộc 800 florin với tước hiệu là “nhà soạn nhạc của triều đình”…

Tiếng tăm nổi tiếp tiếng tăm. Vậy mà vào đoạn cuối trong cuộc đời ngắn ngủi của mình, Mozart rơi vào cảnh bệnh tật triền miên (ông bị bệnh đau ngực và sốt rét) và túng quẫn không lối thoát. Để đến khi chết phải chôn trong một huyệt tập thể. Chữ ký hai lần, nét đậm như mực bút lông, lại bay bướm tài hoa. Ba, bon dấu móc, có “mắt” và đường chia đôi chữ ký Mozart nói lên điều gì?

Napoléon (1769-1841)

Hoàng đế nước Pháp thế kỷ XIX, nổi tiếng với những trận đánh vang dội châu Âu. Có tài thao lược quân sự, lại đa tình. Thêm khả năng thiên bẩm về văn chương. Trong cụm hình III: ảnh lớn là chân dung Napoléon, phía dưới là phòng của Napoléon ở nơi lưu đầy, cũng là nơi ông đi vào cái chết gây nhiều tranh cãi. Ảnh người đứng phía góc phải là Montholon – nhân vật từng bị các nhà sử học thế giới nghi là đã ám sát hoặc đầu đọc Napoléon. Chữ ký Napoléon có nhiều đường lên xuống, gấp khúc và cuối cùng là đường đi xuống hơi sâu: nét chữ ký có liên quan gì đến đoạn cuối cuộc đời Napoléon không?

Bộ sưu tập của học giả Hoàng Xuân Việt về môn “học làm Người” - Ảnh 3

Mahatma Gandhi (1869 -1948)

Lãnh tụ tinh thần vĩ đại nhất của nhân dân Ấn Độ với chủ trương đường lối đấu tranh “bất bạo động” chống đế quốc Anh, giành lại độc lập cho Ấn Độ vào năm 1947. Từng đi hết nơi này đến nơi khác trên đất Ấn để kêu gọi tình đoàn kết toàn dân tộc. Có lúc đóng vai những kẻ cùng đinh quét dọn đường phố, làng quê để làm sạch môi trường. Đó là những nét tiêu biểu khác nhau trong con người vừa cao thượng vừa đời thường, dung dị của Gandhi. Ông bị ám sát vào ngày 30.1.1948 trong lúc đang nỗ lực hòa giải mối bất đồng giữa hai quốc gia Ấn Độ và Pakistan.

Anbert Einstein (1879- 1955)

Một nhà bác học thiên tai của thế kỷ XX. Những công trình khoa họa của Albert Einstein về “Lý thuyết tương đối đặc biệt” (con gọi là thuyết tương đối hẹp) công bố năm 1905 và “Lý thuyết tương đối tổng quát” (thuyết tương đối rộng) công bố năm 1916 đã hướng trí tuệ của nhân loại tiến lên một giai đoạn phát triển quan trọng vượt bậc. Ông được trao giải Nobel vật lí vào năm 1922. Không những là nhà bác học vĩ đại, cha đẻ của hệ thức nổi tiếng E = m2, ông còn là tấm gương sáng về lòng nhân ái, khoan dung , giản dị, yêu chuộng hòa bình và căm thù chủ nghĩa phát xít. Ông mất ngày 18.4.1955 tại Princeton, Hoa Kỳ.

Louis Pasteur (1822 – 1895)

Nhà vi sinh học và hóa học người Pháp. Sinh ở Dôle và mất ở Villeneuve-I'Etaing. Hoạt động khoa học chủ yếu trong lĩnh vực vi sinh vật, miễn dịch học, sinh hóa và hóa lập thể. Năm 1865: ông đưa ra phương pháp vô trùng các thực phẩm bằng cách đun nóng (phương pháp Pasteur). Năm 1872: đưa ra khái niệm về sinh vật yểm khí. Năm 1875: ông chứng minh quá trình lên men thối rữa là quá trình sinh học xảy ra dưới tác dụng men cua các vi sinh vật. Năm 1881: đưa ra phương pháp miễn dịch nhân tạo bằng cách chủng ngừa và đến năm 1885 ông tiến hành hành thử nghiệm chích ngừa lần đầu tiên cho người. Pasteur, con người khoa học thế kỷ XIX, được nhân loại ghi nhớ là một trong những người sáng lập ra ngành vi sinh và miễn dịch trong y học. 

Nguồn tổng hợp