Phát hiện “Siêu trái đất” có khả năng tồn tại sự sống !!

Phát hiện “Siêu trái đất” có khả năng tồn tại sự sống !!

Bí ẩn khoa học Công nghệ Khoa học Khoa học đời sống Sự kiện trong tuần Văn hóa Xã hội

Các nhà khoa học phát hiện hai siêu Trái Đất có thể sinh sống bay xung quanh một ngôi sao giống Mặt Trời, cách chúng ta 12 năm ánh sáng.

Một nhóm 11 nhà thiên văn học châu Âu vừa phát hiện một hành tinh ngoài Thái dương hệ có môi trường giống trái đất, như: “mặt trời” chiếu sáng, núi đá, đại dương, sông hồ bao phủ nước, nhiệt độ bề mặt thích hợp cho sinh vật phát triển: từ 0°C đến 40°C! Người ta hy vọng tìm thấy sự sống trên hành tinh có kích thước lớn hơn không nhiều so với trái đất này. Khám phá mới đăng tải trên tạp chí Mỹ Thiên văn học và vật lý thiên thể đã gây xôn xao dư luận trong giới khoa học, phát hiện “Siêu trái đất” có khả năng tồn tại sự sống, khẳng định dạng thức sống như người trái đất có thể tồn tại trong vũ trụ và viễn cảnh con người đến định cư tại hành tinh mới sẽ nhiều khả năng trở thành hiện thực trong tương lai…

Hãy hình dung: Trong tương lai, những chuyến bay phi thường đến hành tinh “Gliese 581 c” (còn gọi là “Siêu trái đất” – “Super Earth”) sẽ liên tục cất cánh, giúp bạn định cư tại hành tinh mới và sống sót…  những người ngoài hành tinh phát ánh sáng xanh! Nơi ấy có các đại dương tối êm ả, những con sóng vỗ về bãi cát, những núi đá hùng vĩ, một mặt trời đỏ rực khổng lồ (có độ lớn khoảng gấp 3 đến 10 lần mặt trời của Thái dương hệ và độ nóng thấp hơn 50 lần) chói sáng trên bầu trời và còn nhiều chuyển động sống khác… Nhưng trước khi lên tàu vũ trụ, bạn cần nhớ rằng: Do trọng lực trên hành tinh mới lớn gấp 1,6 lần trọng lực trái đất, nên một người nặng trung bình 68kg sẽ có trọng lượng 109kg khi đến đó!

Phát hiện “Siêu trái đất” có khả năng tồn tại sự sống !! - Ảnh 1

Hành tinh mới lý thú này nặng gấp 5 lần trái đất, quay quanh hệ thống ngôi sao “Gliese 581” (không thể nhìn thấy bằng mắt thường) trong chòm sao Libra (Thiên Bình, nằm ở phía thấp của phần Đông Nam bầu trời giữa buổi tối ở bán cầu Bắc), cách dải Ngân hà khoảng… 193 nghìn tỷ kilômét! Để phát hiện nó, các nhà khoa học châu Âu đã sử dụng một máy quang phổ tiên tiến trên kính viễn vọng cực nhạy Eso 3,6m của Đài thiên văn Nam Âu (được phép đặt tại La Silla trên dãy Andes thuộc Chile – Nam Mỹ), có khả năng tách ánh sáng để tìm những rung động của các bước sóng khác nhau. Những rung động đó có thể bộc lộ sự tồn tại của một thế giới khác!

Gliese 581 là ngôi sao “lùn đỏ” có năng lượng thấp, mờ và lạnh hơn các hành tinh trong Thái dương hệ. Nó có kích thước lớn gấp 20 lần mặt trăng, nhưng người ta vẫn chưa biết nó có xoaỵ quanh trục hay không để phân chia phần ngập tràn nắng và phần đêm tối giống như trái  đất? Tuy nhiên, nhóm 11 chuyên gia khẳng định nó có quỹ đạo khép kín, cách trái đất 20,5 năm ánh sáng (120 nghìn tỷ dặm!) – được phát hiện tại Đài quan sát Eso (Bắc Âu) – và hiện có 3 hành tinh quay quanh nó: “Super-Earth” (Siêu trái đất – Gliese 581 c), “15 Earth-Mass” (Gliese 581 b, lớn gấp 15 lần kích thước trái đất, nhiệt độ rất nóng) và “8 Earth-Mass” (Gliese 581 d, lớn gấp 8 lần kích thước trái đất, nhiệt độ rất lạnh).

Riêng Gliese 581 c di chuyển theo quỹ đạo quanh “mặt trời Gliese 581” của nó với khoảng cách chỉ 6 triệu dặm (trong khi trái đất quay quanh mặt trời với quỹ đạo có khoảng cách đến 93 triệu dặm); và nếu du lịch nhanh trên quỹ đạo của Siêu trái đất thì chỉ mất tương đương khoảng… 13 ngày của loài người chúng ta! (tức là chu kỳ hành tinh này quay quanh “mặt trời” của nó là 13 ngày). Các chuyên gia kinh ngạc khi khám phá có nước chảy trên bề mặt hành tinh Siêu trái đất dưới dạng chất lỏng thông thường! Theo các nhà khoa học, chính khí hậu ôn hòa (0°C – 40°C) của hành tinh này đã khiến nước tồn tại dưới dạng chất lỏng trên các đại dương bao phủ bề mặt, mở ra cơ hội về một nơi trú ẩn khá lý tưởng cho con người trong tương lai.

Giáo sư Stephane Udry thuộc Đài thiên văn Geneva (Thụy Sĩ) – người lãnh đạo nhóm 11 chuyên gia thiên văn châu Âu phát hiện Gliese 581 c – lý giải: “Vì có nước và vì đường kính của hành tinh mới lớn gấp 1,5 lần đường kính trái đất, nên chúng tôi suy đoán nó cũng được bao phủ bởi các núi đá và đại dương giống trái đất! Trong tương lai, đây sẽ là mục tiêu quan trọng để các nhà khoa học tìm hiểu về sự sống ngoài trái đất. Nếu hành tinh này thật sự có các dạng sống, thì sinh vật ở đó phải thích nghi cao độ với trọng lực lớn cũng như bức xạ mặt trời gay gắt!

Vì Siêu trái đất có “mặt trời Gliese 581” (vốn là một trong những ngôi sao cổ xưa nhất của Thiên hà) chiếu sáng, nên nếu có sự sống tồn tại ở đó, thì sự sống ấy cũng đã tiến hoá được đến… vài tỷ năm rồi! Tối đa đến năm 2020, các kính viễn vọng không gian sẽ hướng sâu vào quỹ đạo với khả năng phát hiện dấu hiệu sự sống trên các hành tinh có quỹ đạo quay quanh các ngôi sao không xa. Nếu oxy hoặc methane (dấu hiệu chỉ báo khí sinh học) được tìm thấy trong khí quyển của Siêu trái đất, thì đó chính là bằng chứng tốt nhất cho biết hành tinh này có sự sống!

Phát hiện “Siêu trái đất” có khả năng tồn tại sự sống !! - Ảnh 2

Theo ước đoán, 15 năm tới, con người có thể “giải mã” hoàn toàn bí ẩn hành tinh mới này; rồi sau đó nhiều năm nữa, chúng ta có thể di cư đến hành tinh đó sống, với điều kiện chúng ta phải có những con tàu bay với vận tốc siêu nhanh! Bởi khoảng cách quá xa đến hành tinh mới (120 nghìn tỷ dặm) là một thử thách nan giải, với cuộc đời con người chỉ tồn tại ngắn ngủi trung bình… 100 năm! Hãy so sánh với con sô sau: Chúng ta phải mất 8 tháng để vượt qua 35 triệu dặm bằng tàu vũ trụ hiện nay để đến sao Hoả. Khó khăn là thế, nhưng chúng ta sẽ tìm cách khắc phục”.

Hai nhóm thiên văn (một của Mỹ, một của châu Âu), đã chạy đua ròng rã nhiều năm trong việc tìm kiếm sự sống trên hành tinh ngoài Thái dương hệ. Cuối cùng, nhóm châu Âu đã thành công sau khi khảo sát 100 ngôi sao khác nhau bằng công cụ máy ghi phổ hiện đại nhất thế giới, gọi là HARPS (High Accuracy Radial Velocity for Planetary Searcher – Dụng cụ dò tìm hành tinh với vận tốc xuyên tâm có độ chính xác cao), có khả năng đo được tốc lực với độ chính xác hơn 1 mét/giây (khoảng 3,6km/giờ)! Để có được phát hiện gây chấn động này, các chuyên gia đã đặt những thiết bị cảm ứng có thể đo được những thay đổi nhỏ nhất trong vận tốc của hành tinh Gliese 581 c, nhờ lực hấp dẫn của các hành tinh gần với nó.

Khám phá mới đang tạo nhiều cảm hứng cho các nhà thiên văn học. “Siêu trái đất không chỉ ước đoán dấu hiệu sự sống tồn tại, mà còn có thể hiểu là một hành tinh giống trái đất với những điều kiện có thể cư ngụ được!” – Chris McKay, chuyên gia sinh vật học vũ trụ của NASA, đánh giá. Còn nhà thiên văn Michel Mayor thuộc Đại học Geneva và thuộc nhóm 11 nhà khoa học châu Âu phát hiện hành tinh mới, thì nói rằng: “Đây là một bước  tiến vĩ đại trong việc nghiên cứu và phát triển hình thái sống ngoài trái đất.

Chúng tôi sẽ còn những phát hiện lý thú hơn nữa trong thời gian sớm nhất về hành tinh mới này cũng như hai hành tinh còn lại: Gliese 581 b và Gliese 581 d (có quỹ đạo quay quanh “mặt trời Gliese 581” với chu kỳ lần lượt là 5,4 ngày và 84 ngày)”. Đây là lần đầu tiên, một hành tinh ngoài Thái dương hệ có chuẩn mực giống trái đất – được phát hiện; và vẫn còn nhiều điều chưa khám phá về nó. Cho tới  trước khi phát hiện hành tinh này, giới thiên văn học vẫn không nghĩ rằng những ngôi sao lùn đỏ có thể là “chủ nhân” của các hành tinh có khả năng tồn tại sự sống! Khám phá này chắc chắn sẽ tạo nền tảng để nghiên cứu những hành tinh quay quanh các ngôi sao mờ tương tự Gliese 581.

Hiện có khoảng 80% những ngôi sao ở gần trái đất là sao lùn đỏ. Các chuyên gia thiên văn đặt ra hai lý thuyết: Gliese 581 c có nhiều đá như trái đất hoặc là “quả banh băng giá” với nước phủ bề mặt. Nếu nó được cấu tạo bởi nhiều đá (lý thuyết này đang được nhiều nhà thiên văn ủng hộ), thì bề mặt của nó sẽ có nhiều đất liền hoặc phối hợp giữa đất liền và đại dương, ước tính nó sẽ có đường kính gấp 1,5 lần trái đất. Còn nếu nó được cấu tạo bởi lớp băng bao phủ như một “quả banh băng giá”, thì khi toàn bề mặt nó tan chảy thành đại dương khổng lồ và không có đất liền, thì có lẽ sẽ chỉ xuất hiện thêm vài hòn đảo đá và những núi băng trôi trên đó; và theo ước tính của Michel Mayor, kích thước nó sẽ lớn hơn nhiều so với trường hợp cấu tạo bằng đá!

Phát hiện “Siêu trái đất” có khả năng tồn tại sự sống !! - Ảnh 3

“Theo lý thuyết, Siêu trái đất cũng có một bầu khí quyển, nhưng những gì chứa trong bầu khí quyển đó, vẫn còn là bí ẩn. Và nếu khí quyển quá dày, thì nhiệt độ bề mặt hành tinh này sẽ trở nên quá nóng. Tuy nhiên, có thể khẳng định bầu khí quyển của nó không khác biệt quá lớn so với trái đất!”, M. Mayor cho biết. Dù sao thì nhóm phát hiện cũng tính toán được nhiệt độ trung bình bề mặt của nó dao động trong khoảng 0°C đến 40°C. Trong Thái dương hệ hiện nay, chỉ có trái đất có khí hậu nằm trong đới Goldilocks (Goldilocks Zone – khu vực có phần lớn nhiệt độ không quá lạnh đến mức nước đông đặc, không quá nóng đến điểm sôi và nước có thể tồn tại dạng lỏng trên bề mặt, thích hợp cho sự sống phát sinh, phát triển – được các chuyên gia sinh vật học vũ trụ chọn làm tiêu chí trong việc tìm kiếm sự sống trên hành tinh ngoài trái đất).

Sao Kim thì quá nóng và sao Hoả thì quá lạnh. Cho đến nay, tất cả 220 hành tinh mà các nhà thiên văn phát hiện bên ngoài Thái dương hệ (mà nhiều hành tinh trong số đó có khối lượng biến đổi gấp 4.000 – 5.000 lần so với trái đất!) đều nằm ngoài đới Goldilocks với những vấn đề như quá nóng, quá lạnh hoặc đơn giản là quá lớn và ở thể khí (không có chất lỏng) như sao Mộc, mà con người không thể cư ngụ được! Trong khi hành tinh mới thì nằm nhỉnh hơn chính giữa đới Goldilocks một cách tuyệt vời, với nhiệt độ trung bình bề mặt dao động từ khoảng 0°C đến 40°C và đại dương, sông, hồ có thể tồn tại!

Hiện nay, theo chuyên gia Seth Shostak của Viện nghiên cứu trí thông minh ngoài trái đất (California, Mỹ), các nhà khoa học tại đây đang nỗ lực ngày đêm săn tìm sóng vô tuyến đến từ hệ thống sao Gliese 581, để khẳng định có sinh vật ngoài hành tinh ở đó hay không. Họ cũng dùng kính viễn vọng sóng vô tuyến để gửi đi các thông điệp giao lưu với các nền văn minh ngoài trái đất có thể tồn tại. “Dù công cuộc tìm kiếm sóng vô tuyến còn lâu dài, nhưng chúng tôi đang thu hẹp dần khoảng cách truy tìm và hy vọng của chúng tôi đang rất tràn trề bên cạnh khám phá hành tinh Gliese 581 c!”, S. Shostak cho biết. Hiện có đến 200 tỷ ngôi sao trong Thiên hà đơn độc của chúng ta, nên các nhà thiên văn tin rằng còn có nhiều hành tinh giống trái đất hơn nữa đang ẩn mình trong bóng tối vũ trụ, chờ ngày bước ra ánh sáng.

Nguồn tổng hợp