Phát hiện xác chiếc tàu Titanic của nhà thám hiểm Robert Ballard

Phát hiện xác chiếc tàu Titanic của nhà thám hiểm Robert Ballard

Bí ẩn khoa học Công nghệ Khoa học Khoa học đời sống Sự kiện trong tuần Văn hóa Xã hội

Xác tàu Titanic nổi tiếng được phát hiện một cách tình cờ từ nhiệm vụ bí mật khảo sát hai tàu ngầm hạt nhân bị chìm của quân đội Mỹ.

Liên hiệp quốc có thể đã công bố năm 1998 là Năm đại dương quốc tế, nhưng đối với Robert Ballard, nhà hải dương học, nhà thám hiểm và nhà văn gan dạ người Mỹ, năm thực sự có ý nghĩa trong đời ông là năm 1985. Vào đêm 1 tháng 9 biển lặng, dùng một tàu lặn gắn camera, ông đã phát hiện xác chiếc tàu Titanic nằm yên dưới đáy Bắc Đại Tây Dương.

Ballard, 55 tuổi, ra đời ở Kansas, lớn lên ở San Diego và sau này lấy bằng tiến sĩ về thủy địa chất và địa vật lý. Trong 30 năm làm việc tại Viện hải dương học Woods Hole ở Massachusetts, ông đã thăng tiến dần lên đến chức giám đốc Trung tâm thám hiểm biển. Tháng 4 năm 1998, tại Viện thám hiểm ở Connecticut, ông sẽ triển lãm bằng truyền thông đa  phương tiện không chỉ phát hiện về tàu Titanic mà còn triển lãm những phát hiện năm 1987 của ông về chiếc tàu chiến Bismarck “không thể chìm được” của Đức, và phát hiện năm ngoái về kho báu của những chiếc tàu chở hàng La Mã đắm ở Địa Trung Hải. Ông nói: “Biển sâu chứa đựng nhiều lịch sử, và bảo tồn nhiều báu vật hơn tất cả viện bảo tàng trên thế giới cộng lại”.

Phát hiện xác chiếc tàu Titanic của nhà thám hiểm Robert Ballard - Ảnh 1

Ballard đã tập hợp những bức ảnh độc đáo về vụ đắm tàu này trong cuốn sách The Discovery of the Titanic (Phát hiện tàu Titanic) của ông xuất bản năm 1987; cuốn sách này mô tả chi tiết quá trình 12 năm ông vất vả đi tìm con tàu này. Lần đầu tiên ông nghiêm túc nghĩ đến chuyện truy tìm tung tích Titanic là vào năm 1973. Khi đó ông mãn hạn phục vụ trong hải quân, và trở thành một nhà khoa học trẻ tại Viện hải dương học Woods Hole. Ông là một trong ba thành viên của nhóm Alvin. AI vin là một chiếc tàu ngầm nhỏ, và nhóm này đã đi tiên phong trong công nghệ nghiên cứu dưới nước. Nhưng cũng lúc đó, ông bắt đầu mơ đến những cách nâng cao khả năng thăm dò dưới nước của họ.

Ông tin rằng cách tốt nhất để thực hiện điều này là sử dụng những tàu lặn sâu gắn camera và bóng đèn đặc biệt, cuối cùng là được bổ sung bằng những robot điều khiển từ xa. Ông cũng biết rằng khó mà thực hiện giấc mơ của mình. Nhưng ông nghĩ rằng triển vọng tìm kiếm con tàu huyền thoại này có thể thu hút được tiền của, đủ bù đắp kinh phí cho cuộc tìm kiếm. Năm 1977, Ballard gặp William H. Tantum, một học giả tận tụy và rất am hiểu về Titanic. Chủ yếu thông qua ảnh hưởng của William, con tàu mang ý nghĩa lớn lao hơn nhiều, chứ không chỉ đơn thuần là một vật cần được tìm dưới biển sâu, nó trở thành một chương lý thú trong lịch sử nhân loại. Nghe William mô tả, ông cứ như thấy Titanic có một tính cách, một tâm hồn.

Họ bắt đầu chuẩn bị định vị Titanic và phỏng đoán hiện trạng của con tàu. Ballard kết luận rằng con tàu nằm trong một khu vực rộng chừng 100 hải lý vuông, và ước lượng rằng cuộc tìm kiếm sẽ mất chừng 10-12 ngày. Nhưng hóa ra công việc đã mất nhiều năm trời. Năm 1979, Ballard triển khai cuộc tìm kiếm lớn lần đầu tiên. Cuộc thám hiểm này gặp trắc trở do bị mất nhiều thiết bị thám hiểm đắt tiền trong một biến cố trên tàu. Năm 1985, Ballard và nhà hải dương học người Pháp Jean Louis Michael lập một dự án phối hợp với kinh phí của Viện nghiên cứu hải dương Pháp và Hải quân Mỹ. Họ sử dụng một kỹ thuật gọi là “cắt cỏ” – kéo lê chiếc tàu lặn Argo gắn camera tới lui trên những vạt rộng 1,6km dưới đáy đại dương.

Ở dải đất khắc nghiệt vùng Tây Bắc Đại Tây Dương, nơi mà Titanic bị đắm, thời tiết chi đẹp được vài tuần. Trừ thời gian đến và đi khỏi khu vực tìm kiếm – trước tiên là cho chiếc tàu Le Suroit, và sau đó là chiếc Knorr của Mỹ – họ chỉ còn chưa đến 5 tuần vừa để tìm ra Titanic, vừa phải mang hình ảnh chụp được về cho cả thế giới đang chờ đợi. Lúc đứng ở đuôi tàu Knorr, cách không xa lắm nơi Titanic đắm, ông háo hức nghĩ về cảnh tượng lý thú mà họ sắp sửa phát hiện dưới làn nước đen kịt và áp lực kinh khủng. Qua bao năm tháng, biển cả đã làm biến đổi con tàu ấy như thế nào? Liệu cuộc động đất Grand Banks năm 1929 có gây ra một vụ lở đất, khiến cho con tàu bị chôn vùi dưới hàng tấn bùn?

Phát hiện xác chiếc tàu Titanic của nhà thám hiểm Robert Ballard - Ảnh 2

Liệu những ô cửa gỗ trong khoang hạng nhất vẫn còn thể hiện đường nét chạm trổ khéo léo? Và một ý nghĩ xót xa hơn: liệu có còn tàn tích của thi thể con người? Mỗi khi Argo di chuyển, tất cả những thao tác trên tàu đều được tập trung vào chiếc xe điều khiển của họ. Ông xem nó như chiếc cầu của một chiếc tàu ngầm tưởng tượng, những màn hình TV lớn của nó như những cửa sổ dưới biển, ông có thể lặn xuống đáy đại dương mà không gặp phải những hiểm nguy và khó chịu như những chiếc tàu ngầm thật – và không có giới hạn thời gian.  thuốc, khoảng phân nửa nhóm quan sát là dân nghiện thuốc, và đôi khi khói thuốc dày đặc đến nỗi Ballard phải chia giờ hút thuốc.

Đến cuối buổi sáng 27/8, tàu Argo đã loại trừ mọi mục tiêu khả dĩ từ những cuộc thăm dò trước. Chỉ còn chín ngày và đã đến thời điểm quyết định. Bỗng nhiên đại dương trở nên rộng mênh mông, và họ bắt đầu nghi ngờ. Cả nhóm bắt đầu cảm thấy lo sợ, không khí trở nên căng thẳng và hoảng loạn. Vào trưa ngày 31/8, họ bắt đầu đợt tìm kiếm thứ tám. Thời tiết càng lúc càng xấu, dường như sắp sửa có bão. Đến chiều tối vẫn chưa có gì. Không khí trầm lặng, và Ballard chuẩn bị đương đầu với thất bại. Ông ngồi trong xe đợi đổi ca gác nửa đêm. Đợt tìm kiếm mới sắp bao quát hết khu vực tìm. Khoảng 1 giờ kém 12 phút sáng 1/9, Stu Harris, trưởng nhóm thiết kế tàu Argo, chợt nhận ra có gì đó trên màn hình TV. Bỗng nhiên tất cả các thành viên của ca gác đang ngái ngủ chọt bừng tỉnh.

Stu xoay camera của Argo từ vị trí nhìn về phía trước sang vị trí nhìn xuống dưới. Vài giây sau, Bill Lange, nhà nghiên cứu hải dương tập sự của Viện Woods Hole, kêu lên: “Xác tàu kìa!”. Rồi Stu vui sưóng kêu lên: “Đúng rồi!” và cả xe đồng thanh hét lên: “Đúng nó rồi!”. Trên màn hình xuất hiện một vật tròn tròn giữa đống đổ nát, không thể nhận ra. “Có phải là một nồi hơi?”, Jean-Louis không tin vào mắt mình. Ông mở cuốn sổ có ảnh chụp bài báo trên tạp chí Shipbuider năm 1911 viết về Titanic, và giở đến những bức ảnh chụp các nồi hơi. Ông nhìn từ trang giấy lên màn hình rồi lại nhìn ngược xuống, cuối cùng khẳng định: “Đúng là nồi hơi!”.

Những hình ảnh trên màn hình càng lúc càng trở nên sống động hơn: những mảnh vỏ bọc thân tàu bị xoắn lại, những lỗ cửa sổ trên thành tàu, một miếng lan can nghiêng sang một bên. Lần đầu tiên kể từ khi Ballard khởi đầu cuộc tìm kiếm trước đó 12 năm, ông đã chứng kiến toàn bộ bi kịch kinh khủng của Titanic. Ở đấy, dưới đáy đại dương không chỉ là nghĩa địa chôn vùi một con tàu nổi tiếng mà còn là tượng đài tưởng niệm hơn 1.500 người xấu số bị chôn theo con tàu đắm. Và đòan thám hiểm là những người đầu tiên sau 73 năm đến nơi này viếng những người xấu số ấy. Những cảnh tượng của đêm xảy ra thảm họa này – một câu chuyện mà ông thuộc nằm lòng – diễn lại trong đầu ông đầy xót xa. Rồi có người chỉ tay vào đồng hồ và thốt lên: “Chúa ôi!” – Đã gần 2 giờ sáng, rất gần với giờ đắm tàu Titanic.

Phát hiện xác chiếc tàu Titanic của nhà thám hiểm Robert Ballard - Ảnh 3

Khi họ đưa Knorr vào vị trí để Argo thực hiện đợt dò quét đầu tiên qua đống đổ nát chính của con tàu vào ngày 2/9, một đám đông bắt đầu tập trung ở phía sau chiếc xe. Nếu Argo bị kẹt giữa những dây nhợ và đống đổ nát, thì có trời mới gỡ ra được. Bởi thế chỉ còn cách cắt dây cáp, và coi như đi tong thiết bị công nghệ mới trị giá nửa triệu đôla. Argo băng ngang ngay phía trên thân tàu chính của Titanic. Cả xe im phăng phắc khi những vật mờ nhạt xuất hiện trên màn hình. Bỗng nhiên, boong tàu lộ rõ. Khi lướt qua phía trên trục trung tâm của con tàu, họ thấy rõ đường viền hình chữ nhật của cầu tàu. Có phải thuyền trưởng Edward Smith đã đứng đó cho đến khi tàu
đắm?

Trước khi họ biết được điều ấy, Argo đã lướt qua phía trên lan can ở mạn phải mũi tàu. Bỗng nhiên mọi người reo vang sung sướng, ôm nhau, la hét, nhảy múa, trong khi Jean-Louis và Ballard yên lặng suy ngẫm về ý nghĩa trọng đại của giây phút đó. Khi mọi người bên cạnh vẫn còn vui sướng hả hê, thì hai người rưng rưng nước mắt…

Nguồn tổng hợp