Sự thay đổi chức năng sinh lý của bé trai, bé gái ở tuổi dậy thì

Sự thay đổi chức năng sinh lý của bé trai, bé gái ở tuổi dậy thì

Đời sống Gia đình Sức khỏe Tâm sự Y khoa

Trước dậy thì, cơ thể của trẻ trai và trẻ gái hầu như giống nhau trừ bộ phận sinh dục. Trong quá trình dậy thì, cả hai bắt đầu có những thay đổi lớn khác biệt về giới.

Đồng thời với sự phát triển về vóc dáng ở tuổi dậy thì, các chức năng sinh lý của cơ thể cũng có những sự thay đổi tương ứng, ngoài chức năng sinh dục, sự thay đổi về chức năng tim phổi và chức năng vận động cũng rất nổi bật.

Chức năng tim phổ

Chức năng của tim và phổi gia tăng do tuổi tác

Nhịp tim và nhịp thở dần giảm đi theo sự gia tăng về tuổi tác, nhưng lượng hoạt động của phổi thì lại tăng lên theo tuổi tác, điều này chủ yếu là do cơ sở phát triển hình dáng ở tuổi dậy thì, và chức năng tim phổi có sự tăng cường tương ứng. Huyết áp thì bất kể là áp lực tâm thu hay áp lực tâm trương đều có xu thế tăng cao theo tuổi tác. Theo quan sát, sự phát triển của chức năng tim phổi ở tuổi dậy ở mỗi giới tính có sự khác biệt, lượng hoạt động phổi của bé trai cao hơn bé gái, càng lớn tuổi lên thì sự khác biệt càng rõ rệt; huyết áp tâm thu của bé trai cũng hơi cao hơn bé gái, nhưng nhịp đập của mạch thì hơi thấp hơn bé gái. 

Chức năng tạo máu

Quá trình tạo máu ở tuổi dậy thì

Tuổi dậy thì, đặc biệt là thời kỳ sau của tuổi dậy thì, tổng số huyết sắc tố và hồng cầu ở nam giới có sự gia tăng, còn ở nữ giới thì không có thay đổi gì. Sự khác biệt này có thể là do nữ giới bị mất máu sau các kỳ kinh nguyệt, vì thế nên đặc biệt chú ý bổ sung dinh dưỡng cho bé gái ở tuổi dậy thì (nhất là chất sắt), về bạch cầu thì bất kể là ở nam hay nữ đều giảm đi theo sự gia tăng tuổi tác, nhưng sự khác biệt ở mỗi giới tính thì không rõ ràng; kiểm tra phân loại bạch cầu có thể thấy hiện tượng những bạch cầu trung tính có sự gia tăng theo tuổi tác, ngược lại những lympho bào lại giảm đi theo tuổi tác. Trong quá trình phát triển ở tuổi dậy thì, hệ bạch huyết dần chuyển sang quy luật thoái hóa.

Chức năng vận động

Độ tuổi phát triển mạnh nhìn rất rõ rệt

Thông thường lấy sức mạnh cơ bắp (bao gồm sức nắm, sức cơ lưng, sức chịu đựng của cơ…) làm đại diện. Nam, nữ ở tuổi dậy thì đều có một giai đoạn phát triển mạnh rất rõ rệt, sự phát triển mạnh thường bắt đầu khi bé gái ở khoảng 10-11 tuổi, bé trai khoảng 13 tuổi, về mức độ phát triển mạnh thì ở nam cao hơn so với nữ. Lượng anhydride nước tiểu bài tiết ra cũng có thể gián tiếp làm chỉ tiêu để đo chức năng vận động, ở khoảng 10-13 tuổi thì giữa nam và nữ không thể hiện sự khác biệt rõ ràng, trung bình là 0.75g/ 24 giờ, lúc khoảng 17-20 tuổi thì nam giới đạt tới khoảng 1.85g/ 24 giờ, còn nữ giới chỉ khoảng 1.15g/ 24 giờ.

Trong điều tra về những tố chất cơ thể như tốc độ, sức bền, lực của cơ, lực của chi dưới, tính nhịp nhàng, tính linh hoạt, đề cao các tố chất có liên quan đến sự thống nhất giữa hoàn cảnh và chức năng phát triển ở tuổi dậy thì. Đề cao tốc độ phát triển nhanh của nam giới ở lứa tuổi 12-22, còn nữ giới thì ở khoảng 11-14 tuổi và 19-25 tuổi, trong đó khoảng thời gian từ 14-17 tuổi dường như có hiện tượng giảm xuống. Nam giới trước 12 tuổi thì mức phát triển các tố chất hơi cao hơn nữ giới, sau khoảng 13-17 tuổi thì tốc độ khác xa nhau, từ 18 tuổi về sau thì sự khác biệt càng rõ ràng nhưng có xu hướng ổn định. Tốc độ phát triển nhanh của các tố chất cơ bản đã kết thúc.

Sự chuyển hóa cơ thể

Phát triển mặt sinh lý cơ thể

Trước tuổi dậy thì, lượng oxy tiêu hao lớn nhất không có sự khác biệt rõ rệt theo giới tính, khi bắt đầu tuổi dậy thì trị số trung bình của nam – nữ tăng lên theo tuổi tác. Mức độ tăng testosterone cao của nam giới rõ rệt hơn, sau khi đạt tới đỉnh điểm của thời kỳ dậy thì, lượng oxy tiêu hao lớn nhất của nữ giới chỉ bằng khoảng 70% của nam giới. Trước kỳ kinh nguyệt đầu tiên của nữ giới, lượng canxi, đạm dự trữ cũng tăng lên theo sự phát triển về các mặt của cơ thể, và sau đó lại dần dần giảm xuống.

Trẻ ở giai đoạn tiền dậy thì còn rất nhỏ, bạn nên tập cho con thói quen ăn mặc kín đáo, không thay đồ khi có đông người… nhằm tránh nguy cơ bị lạm dụng.

Nguồn tổng hợp